Sinds bureaus de European Accessibility Act op hun offertes zien, duikt hetzelfde aanbod op: een widget die je op de site plakt en die zou “de toegankelijkheid regelen”. Dat aanbod is aantrekkelijk omdat het op een middag geïnstalleerd lijkt. Het lost het probleem niet op. Dit artikel zet naast elkaar wat een overlay doet, en wat de Europese Commissie en gebruikersorganisaties daarvan zeggen.
Twee soorten laag bovenop de site
Een overlay is een stuk software dat bovenop een bestaande site draait. De ene variant biedt de bezoeker knoppen voor grotere tekst, contrast of voorlezen. De andere probeert de onderliggende code tijdens het bezoek automatisch te “repareren”. Soms zitten beide in hetzelfde product.
Een deel van die knoppen bestaat al in de browser of in het hulpmiddel dat iemand zelf heeft gekozen. Een automatische reparatie kan sommige fouten raken en andere missen, en kan het hulpmiddel van de bezoeker in de weg zitten. De site zelf — het thema, de checkout, de content — blijft zoals hij was.
Wat de Europese Commissie ervan zegt
Op de pagina over webtoegankelijkheid schrijft de Europese Commissie dat de wettelijke eisen technisch zijn uitgewerkt in EN 301 549 versie 3.2.1. Overlays, of andere tools die er niet voor zorgen dat de website zelf aan die criteria voldoet, zijn volgens de Commissie geen passende oplossing. Herstel hoort aan de bron.
Dezelfde pagina wijst op de zorg van het European Disability Forum, van gebruikers met een beperking en van veel experts. En ze herhaalt een grens die voor scans net zo geldt: geen geautomatiseerd hulpmiddel dekt alle succescriteria van WCAG 2.1, niveau A en AA. Een widget die belooft dat een robot de site “in orde brengt”, belooft iets wat de Commissie niet realistisch noemt.
Wat gebruikersorganisaties ervan zeggen
Het European Disability Forum en de International Association of Accessibility Professionals publiceerden een gezamenlijke verklaring. De kern, in onze woorden: een overlay maakt de website niet toegankelijk en is geen vervanging voor het herstellen van de site zelf. Hulpmiddelgebruikers hebben hun browser en software al ingesteld. Een extra laag kan die instellingen overschrijven. Sommige overlays proberen te detecteren dat er een hulpmiddel draait; informatie over een beperking is bijzonder persoonsgegeven, en daar hoort terughoudendheid bij.
Het Overlay Fact Sheet, ondertekend door een groot aantal mensen die aan toegankelijkheid werken, zegt hetzelfde vanuit de definitie van conformiteit: je voldoet aan een standaard als je aan de eisen voldoet, niet als een extra laag een handvol punten maskeert. Geen overlay op de markt dekt alle eisen. Een product dat dat wel belooft, moet je wantrouwen.
Waarom een bureau dit niet als EAA-oplossing verkoopt
De klant koopt rust. “We hebben een tool, dus we zijn klaar” is precies de rust die de verklaringen hierboven onderuit halen. Als de checkout niet met het toetsenbord te doen is, blijft dat zo nadat de widget is geïnstalleerd. Als een PDF-factuur niet leesbaar is, repareert een knop op de homepage die PDF niet. En als de ACM om een plan vraagt, is “we hebben een overlay” geen plan om de dienst zelf toegankelijk te maken.
Er is nog een praktisch bezwaar. De widget is van een derde partij, laadt script van buiten, en vraagt vaak een cookietoestemming die de rest van de site complexer maakt. Dat is het tegenovergestelde van een lichte, controleerbare shop.
Wat je in plaats daarvan kunt verkopen
Een herhaalbaar proces. Meet wat een programma kan zien, en zeg erbij dat dit een deel is. Loop de rest na: toetsenbord, een schermlezer op de checkout, de verklaring, de klantenservice. Publiceer een verklaring die klopt met wat je weet, inclusief een manier om haar mondeling aan te bieden. Herstel in het thema en in de content. Meet opnieuw.
Dat is meer werk dan een widget, en het is het werk dat de richtlijn bedoelt. De achtergrond van de plicht zelf staat in wat de EAA voor webshops betekent.